Białko

Archive for the ‘Zapotrzebowanie na białko u człowieka’ Category

Liczbowo określone zapotrzebowanie na aminokwasy daje pod­stawy do opracowania białka wzorcowego (amino acid pattern), które powinno być spożywane przez człowieka. Osiągnięcie składu aminokwasów mieszaniny białek pro­duktów wchodzących w różnych kompozycjach do przeciętnych racji pokarmowych różnych grup ludności w różnych krajach, zwłaszcza tam gdzie istnieją niedobory białka analogiczne do za­wartości ich w białku wzorcowym, stanowi gwarancję pokrycia zapotrzebowania na aminokwasy. W tablicy 11 przedstawiono wzajemny stosunek zapotrzebowania na aminokwasy egzogenne zależnie od wieku. Zapotrzebowanie na azot i białko (N X 6,25) w przelicze­niu na 1 kg masy ciała po osiągnięciu dojrzałości płciowej spada trzykrotnie w stosunku do zapotrzebowania w pierwszym roku życia. Natomiast zapotrzebowanie na poszczególne aminokwasy spada u dorosłych do % lub V10 wysokości zapotrzebowania u nie­mowląt. Według Komisji Żywności i Żywienia NAS (FNB) spa­dek ten jest prawdopodobnie przesadzony, z uwagi na to, że jak powiedziano wyżej, minimalne zapotrzebowanie na aminokwasy «Jla dorosłych jest ocenione zbyt nisko. Na podstawie dostępnych danych nie można określić spadku zapotrzebowania na poszcze­gólne aminokwasy wraz z wiekiem, gdyż jest on bardzo nierów­nomierny. Biorąc pod uwagę rolę poszczególnych aminokwasów egzogennych w organizmie, a także różne proporcje aminokwasów wchodzących w skład białek czytaj dalej

W praktycznym żywieniu aminokwasy są spożywane za pośred­nictwem białka. Poznanie ilościowego zapotrzebowania na poszczególne  aminokwasy, egzogenne dostarcza niezbędnych infor­macji dla: a)   opracowania prawidłowych założeń dla produkcji (lub zaopatrzenia) żywności, zwłaszcza w przypadku ograniczonych możliwości produkcji drogiego białka zwierzęcego, b)     optymalizacji składu mieszanek do całkowitego sztucznego żywienia niemowląt (preparaty. zastępujące mleko matki), c)    opracowania składu mieszanek aminokwasów syntetycznych lub hydrolizatów białka do żywienia parenteralnego lub żywienia sondą ludzi chorych, d)     optymalizacji składu posiłków, gotowych dań lub na­wet całodziennych racji pokarmowych produkowanych przemy­słowo, e)      zastosowania kompozycji tańszych preparatów białka roślinnego, zastępujących drogie białko zwierzęce w produkcji żywności. Biorąc pod uwagę tak ważne cele utylitarne, Komisja Ekspertów FAO 1957 oraz FAO/WHO 1965, 1973 opracowały kolejne, doskonalone w miarę gromadzenia badań, propozycje składu aminokwasów białka wzorcowego, najbardziej zbliżone do zapotrzebowania na aminokwasy przez człowieka. Porównanie zawartości aminokwasów przypadających na 1 g białka w opracowywanych kompozycjach żywności dla róż­nych celów wymienionych wyżej, ze składem białka wzorcowe­go powinno stanowić gwarancję pokrycia zapotrzebowania na niezbędne aminokwasy, czytaj dalej

Na podstawie powyższych uwag i komentarzy wydaje się, że w krajach wolnych od fizjologicznych objawów niedoborów białka, gdzie istnieją ekonomiczne możliwości zaopatrzenia ludności wystarczające ilości produktów spożywczych bogatych w białko, można przyjąć wyższy niż 30-procentowy margines bezpieczeń­stwa. W II części tablicy 8 przedstawiono wartości zapotrzebowania na azot i białko pełnowartościowe po dodaniu 100-procentowego marginesu bezpieczeństwa do zapo-h chowania minimalnego. Podobnie, w tablicy 9  podano wartości średnie dla grup wieku i stanu fizjologicznego, po uwzględnieniu 100-procentowego marginesu bezpieczeństwa. Wychodząc z założenia, że wg Kunachowicz i wsp. (1977) średni współczynnik wykorzystania białka mieszaniny produktów spożywczych,  odpowiadający  wysokości  spożycia żywności przez ;ne grupy ludności Polski (w 1973 r.) wynosi 70%, w kolum­nach 6 i 6a przedstawiono pożądaną wysokość spożycia białka dla warunków naszego kraju. Przyjęty wyższy, niż ustalony przez Komisję Ekspertów FAO/WHO, margines bezpieczeństwa, nosi obawy, że zalecenia spożycia białka dla dzieci i młodzieży oraz kobiet w okresie ciąży i laktacji, mogą być niewystarczające. Natomiast wydaje się, że 100-procentowy margines bezpieczeństwa jest zbyt wysoki dla dorosłych mężczyzn i kobiet w okresie równowagi azotowej. Dla tych grup wydaje się, że wystarczającym  marginesem  bezpieczeństwa   czytaj dalej

Komisja Specjalistów Amerykańskiej Akademii Nauk (Food and Nutrition Board cyt. wg Williamsa i wsp. 1974) przeprowadziła rewizję dotychczasowych danych dotyczących ilościowego okreś­lenia strat azotu endogennego u ludzi, wyrażając opinię, że dane le są stosunkowo wnikliwie opracowane. Podkreśliła jednak, że ze względów technicznych określenie strat endogennych azotu jest wykonywane przy zastosowaniu diety bezbiałkowej, przy której są uruchomiane mechanizmy fizjologiczne przystosowujące do bardziej oszczędnej wewnątrzustrojowej gospodarki amino­kwasami. Jak widać z wykresu strat azotu endogennego w moczu, w ciągu pierwszych kilku dni straty te są wyższe, a na­stępnie ustalają się na pewnym niskim poziomie. Poziom ten jako średnia wartość pomiędzy 10 a 14 dniem stosowania diety bezbiał­kowej, został umownie przyjęty jako nieuniknione straty azotu endogennego w moczu; mogą być one jednak wyrazem przystoso­wania się do braku białka w diecie. Niezbędne są zatem badania określające dynamikę strat przy różnej wysokości spożycia azotu. Podobne zastrzeżenia można mieć do techniki określenia metabo­licznych strat azotu w kale. Straty te mierzone na diecie bez­białkowej mogą być różne niż przy normalnym odżywianiu, gdy w racji pokarmowej znajduje się białko i szereg substancji drażniących przewód pokarmowy. W warunkach normalnego spożycia, białka nie sposób odróżnić azot nie strawionych części czytaj dalej

W celu wyrażenia wysokości zapotrzebowania w postaci białka lokalnych diet o różnym składzie, jest niezbędna znajomość współczynnika jego wykorzystania. Ze względu na brak danych z badań na grupach ludzi, Komisja Specjalistów FAO/WHO 1973 zaleca zastosowanie tzw.względnego współczynnika wykorzystania białka z badań na szczurach. Współczynnik ten, uzyskany doświadczal­nie przy zastosowaniu mieszaniny produktów dostarczających białko, odpowiadającej przeciętnemu spożyciu przez odpowiednie grupy ludności, wyraża się w procentach w stosunku do równo­legle prowadzonej grupy kontrolnych zwierząt otrzymujących białko pełnowartościowe mleka lub całego jaja kurzego w identycznych warunkach doświadczalnych. W tablicy 9 podano wartości wyrażone w g białka na kg masy ciała w obrębie grup wg wieku, przeliczone na całkowite dobowe zapotrzebowanie, posługując się średnią masą ciała, cha-i akierystyczną dla danej grupy. W kolumnach 3 i 3a zapotrze­bowanie wyrażone w g białka pełnowartościowego z 30-procen-Lowym marginesem; w kolumnach 5 i 5a, wyrażone w g białka racji pokarmowych o 70-procentowym współczynniku — wyko­rzystania, charakterystycznym dla naszych warunków odżywiania. czytaj dalej

Niecałkowite wykorzystanie białka pełnowartościowego Przyjąwszy opisane powyżej założenia, Komisja Specjalistów FAO i WHO zaproponowała dodatkowo podwyższenie o 30% wartości średnich strat azotu i potrzeb dla syntezy białka, w okresie wzra­stania, ciąży i laktacji. Dodatek tein jest niezbędny ze względu na fakt, że nawet najlepsze białka, takie jak mleka czy całego jaja kurzego, nie są wykorzystywane bez strat. Zastosowano go w przypadku wszystkich grup ludzi według wieku, z wyjątkiem nie­mowląt od urodzenia do 6 miesięcy, u których zapotrzebowanie na białko zostało zbadane przy żywieniu białkiem mleka ko­biecego. Zmienność osobnicza w stosunku do zapotrzebowania na białko Zaproponowano również zwiększenie zapotrzebowania na białko o dalsze 30% w celu uwzględnienia zmienności indywidualnej, jako marginesu bezpieczeństwa, dającego pewność pokrycia za­potrzebowania całej populacji. Tak obliczone dane podstawowe zestawiono w tablicy 8 w kolumnach 1, 2, 3 4a. W celu wyrażenia zapotrzebowania na białko pełnowartościowe, wartości wyrażone w mg azotu przeliczono na białko, przy zastosowaniu współczyn­nika 8,25, co podano w kolumnie 4b. czytaj dalej

W procesie wzrastania, od najwcześniejszych stadiów życia orga­nizmu, następuje przyrost azotu w nowo tworzonych tkankach, wyrażający się przyrostem masy ciała, a także zwiększeniem kon­centracji azotu w organizmie, równolegle do dojrzewania komó­rek. Holt i wsp. (1960) oraz Widdowson i Dickerson (1964) okreś­lili zmiany koncentracji azotu w tkankach u niemowląt w róż­nym wieku na podstawie analiz, Fomon (1967) określił tę kon­centrację ekstrapolując z określenia zawartości wody. Maresh i Groome (1966) oznaczyli pośrednio koncentrację azotu, wyko­rzystując jego stały stosunek do koncentracji potasu (1 g N od­powiada 2,5 mEq potasu). Uzyskane wartości, pomimo stosunko­wo dużego błędu doświadczalnego, są dość zgodne. Koncentracja azotu w tkankach najszybciej rośnie w pierwszym roku życia, a następnie wolniej wzrasta w dalszym ciągu do wieku 4 lat.Na podstawie prawidłowych przyrostów masy ciała u nie­mowląt i małych dzieci można obliczyć retencję azotu w przyra­stających tkankach. czytaj dalej

Pomiary strat azotu przez skórę w umiarkowanym klimacie przy pracy siedzącej szacuje się na ok. 300 mg na dobę. Zakłada się, że straty azotu w postaci golonego zarostu u mężczyzn są równo­ważne stratom azotu u kobiet w okresie menstruacji, nie przyj­muje się zatem różnic zależnie od płci. W tablicy 3 przytoczono straty azotu endogennego u dorosłego człowieka w przeliczeniu na kg masy ciała, bądź 1 kcal przemiany podstawowej wg Ko­misji Specjalistów FAO/WHO 1973. Należy podkreślić, że straty azotu zarówno w moczu i kale, jak i przez skórę są na ogół znacz­nie wyższe ai ludzi przewlekle chorych, w stanach pooperacyj­nych, a zwłaszcza w ostrym przebiegu choroby (Hasik 1970). Nie­wielkie infekcje, zdarzające się każdemu z ludzi, wpływają rów­nież na ‘wysokość strat azotu endogennego, powodując często ujemny bilans azotowy przez pewien okres czasu. Przy ustalaniu wysokości zapotrzebowania na białko, Ko­misje Ekspertów przyjęły szacunkowo zwiększenie o ok. 10%, na straty w okresach nieuniknionych drobnych infekcji (zazębienia, zaburzenia żołądkowe). Istnieje również zmienność indywidualna w zakresie strat azotu, którą Komisja Specjalistów na podstawie badań na dużej liczbie ludzi określa jako 15-procentowy współ­czynnik zmienności. W efekcie przyjęto 30% ponad wartość śred­nią, która pozwala na objęcie prawie całej populacji zdrowych ludzi. czytaj dalej

Pomiary strat azotu metabolicznego z przewodu pokarmowego wskazują ma bardzo dużą zmienność (współczynnik wariancji ok. 80%). Straty te podlegają dużym wpływom jakości spożywanej diety (Mitchell 1964). U człowieka dorosłego wynoszą one średnio 12 mg na 1 kg masy ciała (Williams i in. 1974), co dla 65-kilogramowego mężczyzny wynosi 0,85 g N/dzień, czyli ok. 27% dzien­nych strat azotu. U niemowląt i małych dzieci straty te są nieco niższe; wahają się od ok. 9 do 11 mg na 1 kg masy ciała, lecz sta­nowią wyższy niż u dorosłych procent (30%) całkowitych dzien­nych strat azotu. czytaj dalej

Smuts w 1935 r. stwierdził, że minimalne straty azotu w moczu wynoszą 2 mg N na 1 kcal przemiany podstawowej na dobę. Przeprowadził on badania na kilku gatunkach zwierząt przy za­stosowaniu diety bezbiałkowej przez szereg dni. Badania te powtarzane wielo­krotnie przez okres 45 lat u człowieka, podsumowane przez Wiiliamsa i wsp. (1974), wskazują, że minimalne straty azotu w moczu u człowieka dorosłego są niższe niż określił Smuts (1935) i wynoszą ok. 1,3 mg na 1 kcal przemiany podstawowej (p.p. przy współczynniku zmienności wynoszącym 20%). U niemowląt i dzie­ci przeprowadzono mniej liczne badania, lecz wskazują one, że straty te są jeszcze niższe i wynoszą: u niemowląt (0—1 rok) 0,7 mg na kcal p.p.m., u dzieci od 1 do 3 lat 1,1 mg na kcal p.p.m., (Fomon i wsp. 1967). czytaj dalej