Białko

Archive for the ‘Badania nad biologicznym wykorzystaniem białka przez człowieka’ Category

Relacje pomiędzy ilościowym zapotrzebowaniem na aminokwasy egzogenne pomiędzy szczurami laboratoryjnymi a człowiekiem, w różnych okresach rozwoju fizjologicznego, były przedmiotem rozważań szeregu Komisji Ekspertów FAO (1965, 1973), PAG (1974), jak również Komisji Żywności i Żywienia Akademii Nauk USA (NAS 1974). Różnice w ilościowym zapotrzebowaniu na białko pomiędzy człowiekiem a szczurem, polegają przede wszystkim na znacznie wyższej proporcji zapotrzebowania na białko na potrzeby bytowe (utrzymanie równowagi azotowej) w stosunku do potrzeb na przyrastanie tkanek w okresie wzrasta­nia w dużym organizmie człowieka w porównaniu do małego zwierzęcia, jakim jest szczur. Według Rakowskiej i wsp. (1970) oraz Waterlow i wsp. (1967, 1968) tempo syntezy białka przypadające na jednostkę ma­sy ciała u człowieka jest sześciokrotnie niższe w porównaniu do tempa syntezy w tkankach szczura. Jeżeli jednak tempo syntezy białka u porównywanych organizmów przeliczyć na tzw. meta­boliczną masę ciała (kg masy ciała podniesiony do potęgi 0,75) stosunek tempa syntezy białka u człowieka do tempa syntezy u szczura będzie tylko 1,7 raza niższy. Z powyższych stwierdzeń można wyciągnąć wniosek, że maksymalna wydajność wykorzystania aminokwasów do syntezy białka własnych tkanek, co jest właściwie miarą biologicznej wartości podanego białka, u porównywanych organizmów będzie podobna przy ograniczeniu spożycia białka, tj. w czytaj dalej

Ponieważ uprzednio opisane metody bilansowe są pracochłonne i niewygodne dla osób poddających się badaniom, wykonano sze­reg prób w poszukiwaniu metod dogodniejszych a możliwych do zastosowania u ludzi. Wyniki badań różnych autorów wskazują, że niektóre biochemiczne wskaźniki mogłyby służyć jako pośred­nie parametry określania wartości biologicznej białek bezpośred­nio na człowieka, jak również stanowią one wskaźniki pokrycia zapotrzebowania na białko. Rozważa się tu takie testy jak: po­ziom wolnych aminokwasów i mocznika w surowicy krwi, po­ziom mocznika czy zawartość siarczanów w moczu. Jedną z tych  prób jest powiązanie poziomu wolnych aminokwasów w osoczu lub surowicy krwi po obciążeniu wysokobiałkowym posiłkiem, z jakością tego białka (Mc Laughlan 1963, Morrison 1961, Hill. i Olsen 1963, Smith i Scott 1965, Longenecker i Hause 1959, Gray i wsp. 1960). Wykazano przy tym również, że znaczny wpływ na po­ziom i wzajemne stosunki aminokwasów we krwi po spożyciu badanego białka, posiada okres poprzedzający doświadczenie; po­ziom białka w diecie spożywanej w tym okresie, czas głodzenia przed podaniem posiłku obciążającego, składniki pozabiałkowe diety. Różnicę poziomów aminokwasów oznaczonych w surowi­cy krwi po podaniu posiłku obciążającego oraz przed podaniem tego posiłku (po okresie kilkugodzinnego głodzenia) w stosunku do wysokości zapotrzebowania na te aminokwasy, określa się jako czytaj dalej

Najdokładniejsze wyniki oceny wartości biologicznej białka za­równo u człowieka, jak i zwierząt laboratoryjnych daje metoda, w której białko jest podawane na kilku poziomach, przy niskim jego spożyciu. Wymaga to prowadzenia badań bilansu azotowego przy co najmniej 3 okresach na tych samych osobach, przy czym spożycie białka powinno wahać się od 10 g na dobę do ok. 30-35 g. Przy tak niskim spożyciu osiąga się najwyższą korelację wyników pomiędzy zawartością aminokwasu ograniczającego a retencją azotu. W tych warunkach badań Kies i Fox (1970) za­rejestrowały nawet niewielkie różnice w zawartości i przyswajalności aminokwasów egzogennych. Na przykład w tablicy 14 są podane wyniki badania biologicznej wartości białka zboża Triticale w porównaniu do wyjściowej odmiany pszenicy wykonane przez Kies i Fox (1970) na podstawie badania bilansu azo­towego u dorosłych mężczyzn. czytaj dalej

Oznaczenie bilansu azotowego polega na dokładnych pomiarach ilości spożytego białka (azotu) z produktu badanego, który wg Kies i Fox (1975) powinien-stanowić nie mniej niż 80% całkowi­tej ilości azotu całodziennej racji, a następnie ilość wydalonego azotu w moczu i kale. Początek i koniec doświadczenia znakuje się przez podanie niewchłanianego barwnika (np. węgiel aktyw­ny lub karmin indygo), w ten sposób uzyskuje się pewność, że zbierany kał pochodzi z niestrawionych części diety doświadczal­nej. W doborze osób do doświadczenia powinno się brać pod uwa­gę bezwzględną uczciwość i chęć współdziałania w przeprowa­dzanych badaniach, którą obserwuje się w okresie wstępnym do­świadczenia. W tym okresie należy podać w ciągu 2 tygodni dietę o obniżonej zawartości białka, w celu przystosowania bi­lansu azotowego do następnych warunków doświadczenia właś­ciwego lub zastosować dietę bezbiałkową, w celu oznaczenia azo­tu metabolicznego kału, oraz azotu endogennego moczu. Na ogół korzysta się z danych przeciętnych, cytowanych w rozdz. 2, po­nieważ oznaczenia na diecie bezbiałkowej u ludzi stosuje się rzadko ze względów etycznych. Z wieloletnich prac Kies i Fox (1975) wynika, że bada­nia prowadzone w systemie otwartym, tj. u wolontariuszy — pracowników uniwersytetu lub studentów, niczym nie ustępo­wały badaniom prowadzonym w systemie zamkniętym (np. u żoł­nierzy). Podobnie, jak w czytaj dalej

Wysokie koszty, czas i pracochłonność badań nad biologicznym wykorzystaniem białka u ludzi, a także względy natury etycz­nej, są powodem, że badania tego typu są wykonywane rzadko. Jedynie w ostatecznych przypadkach, gdy nowego typu produk­ty mają zostać wprowadzone na dużą skalę do żywienia ludności, po przeprowadzeniu wstępnych badań wszystkimi dostępnymi metodami, produkt powinien być poddany badaniom ściśle kon­trolowanym na odpowiednio dobranej grupie ludzi, zanim zosta­nie wprowadzony do żywienia na skalę masową. Na ogół wyniki badań na zwierzętach laboratoryjnych lub nawet na mikroorganizmach są przenoszone na człowieka. Należy podkreślić, że w przypadku podejmowania badań na gru­pie ludzi, są pożądane równolegle prowadzone badania na zwie­rzętach laboratoryjnych, w odpowiednio dobranych warunkach. Nagromadzenie wyników z równolegle prowadzonych badań po­zwoli na bardziej precyzyjne spojrzenie na relację uzyskanych danych. W przeciwieństwie do zwierząt, gdzie metodami wyboru są na ogół metody wzrostowe, u człowieka jedyną metodą jest bilans azotowy stosowany od lat, zarówno do badań nad zapo­trzebowaniem na białko i aminokwasy, jak i do badań biologicz­nej oceny białek, opartych na tej samej zasadzie: przydatności ich do syntezy białek ustrojowych. Metodyce prowadzenia ba­dań poświęcono szereg wyczerpujących publikacji: Komitetu do Spraw Niedoborów Białka (NAS 1959, 1963), Kofranyi 1972, czytaj dalej